Bir veri yapısı olan listeler aynı tür veri tiplerinin ard arda sıralanması ile oluşan bir yapıdır. Örneğin bir kütüphanede yazarların isimlerinin ard arda yazılması ile yazarlar listesi, kitap isimlerinin ard arda yazılması ile kitapların listesini elde ederiz. Bunun gibi listeleri günlük hayatımızda çokca kullanırız. Listenin uzunluğu listede bulunan elemanların sayısına eşittir. Birinci eleman listenin başını, sonuncu eleman ise listenin sonunu temsil eder. Eğer listenin bütün elemanları boş ise liste boştur. Eğer liste boyu kadar eleman listede varsa o zaman da liste doludur, deriz. Bu mantıklardan hareketle listeye yeni eleman ekleyerek ve listeden eleman çıkararak listenin hareketliliği sağlanmış olur.

Listenin elemanları daha önce tanımlanan veri tiplerinden herhangi biri olabilir. Yani liste sayısal verilerden olabileceği gibi alfasayısal verilerden oluşan bir liste de olabilir. Listeyi oluşturan veri tiplerini programı kullanım amacımıza göre seçebiliriz.

Listelerde veriler karışık olarak yerleştirilebileceği gibi bir sıraya bağlı olarak ta yerleştirilebilir. Ancak listelerdeki verilerin karışık olması, istendiği zaman istenilen verinin bulunabilmesini zorlaştırır.

1. Yapı olarak bağlaçsız liste yapısı sequential (sıralı) kütük yapısına benzer. Sequential kütüğe veri ekleme ve silme işlemlerinde kullanılan mantık bu yapıda da uygulanabilir.Verilerin düzenli olarak yerleştirilmesi ise bu tür arama işlemlerini kolaylaştırmasına rağmen bu sefer de ortaya düzenli (sıralı) olarak yerleştirme problemi çıkar.

2. Bu tür dezavantajları ortadan kaldırmak için bağlı liste yapıları kullanılır. Mantık olarak kolay bir yapı olduğu için çok kullanışlıdır.

- Yığın (Stack) Yapısı

YIĞIN ( STACK )

Stackler günlük hayatta sıkca yaptığımız bir şeyleri  diğerlerinin üzerine koyma daha sonrada bunları üstten sıra ile alma mantığının bilgisayar alanaındaki uygulama biçimidir. Masamızın üzerıinde üst üste dizilmiş kitapları, tezgatarın önünde üst üste konmuş kazakları, mutfaklarımızda yıkanmak için sıralarını bekleye tabakları günlük hayatta sıkca görmüşüzdür.

Şimdi kendimiz basit bir stack oluşturalım. Bunun için önce elimize bir kitap alıp bunu masamızın üzerine yerleştirelim. Sonra bir defteri az önce masamızın üzerine yerleştirdiğimiz kitabın hemen üzerine koyalım ve bu defterin üzerine de bir kalem yerleştirelim. Böylece kitap defter ve kalemden oluşan üç (3) elemanlı bir stack oluşturmuş olduk. Şimdi bu stack’ten bizim kitabı almamız istendiğinde yapmamız gereken şey doğal olarak önce en üstteki kalemi  daha sonra onun altında bulunan defteri en son olarakta en alttaki kitabı almamızdır. Dikkat edilecek olursa stack’e en son yerleştirdiğimiz kalemi en başta aldık yani stack’e en son yerleştirilen (giren) kalem stack’ten en önce ayrıldı (çıktı) .Bu ilk giren ilk çıkar LİFO (Last İn First out ) prensibi stack’in temel mantığıdır.Veya bir başka anlatımla stack’e ilk giren kitap stackten en son çıkmıştır FILO (First İn Last Out) ilk giren son çıkar.

Bilgisayarlarda stack’ler özellikle alt progmanların çağrılması sırasında, öz yinelemeli programlarda ve matematiksel işlemlerde çok sık kullanılır. Örnegin her hangi bir programın içerisinden bir alt programı çağırdığımız zaman programın neresinde kaldığımızı bilmemiz için ; bulunduğumuz programdan ayrılıp alt programa gittiğimiz yerin adresini bilgisayar bir stack’te saklayarak alt programın yürütmesi bitip geriye dönmek istendiği zaman bilgsayar stack’te saklanan bu adresten yaralanarak kaldığımız yere geri dönmemizi sağlar.

- Queue (Kuyruk) Yapısı

QUEUE (KUYRUK)

Veri  yapılarındaki pek çok mantık aslında insan oğlunun günlük hayatta kullandığı olaylardan esinlenerek üretilmiştir. Bu veri yapılarından biri olan kuyruklarda günlük hayatımızda sıksık yaşadığımız kuyruk mantığından farksızdır. Örneğin bir otobüs durağında; gelecek olan otobüse binmek için kuyrukta bekleyen insanların durumu yine aynı şekilde ekmek almak için ekmek büfesinin önünde bekleyen insanların durumunu incelersek veri yapılarındaki kuyruk kavramını anlamamız çok kolay olacaktır.

Bir ekmek büfesinin önünde ekmek almak için sırada bekleyen insanları inceleyecek olursak; ekmek sırasına ilk önce gelen yani kuyruğa ilk girenin ekmek geldiği zaman ilk önce ekmeği alması gerekir daha sonra ekmeğini alacak olan ikinci sıradaki kişidir. Bu böylece kuyruğun sonuna doğru herkes ekmeğini alıncaya kadar sürer, kuyruğa en son giren kişi haliyle en son ekmeğini alır. Buradan çıkarılacak sonuç ilk giren ilk çıkar ( First İn First Out ) FİFO veya bir başka anlatımla son giren son çıkar ( Last İn Last Out ) LİLO dir . Bu mantık kuyruğun temel mantığıdır . Görüldüğü gibi kuyruğun temel mantığı daha once anlatılan stacklerin(yığınların) temel mantığının tam tersidir.

Bilgisayarlarda kuyruklar özellikle sıra beklemeli sistemlere, network yapılarında, bir yazıcının (printer) birden çok  bilgisayar tarafından kullanılması durumunda ve aritmetiksel işlemlerde kullanılır .

Benzer Yazılar:

Pascal – Özel Veri Tipleri

- Veri Tipleri Pascal programlama dilinde tanımlı olamayan fakat programcı tarafından tanımlanıp

Pascal – İndeksli Değişkenler

- Dizilere Giriş DİZİLER Bir dizi, aynı tipteki elemanların yanyana sıralanışı ile

Pascal – Pascal’ın Dil Yapısı

- Pascal Programının Yapısı Program üç ana bölümden oluşur. 1. Program İsmi

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

Pascal – Menüler

- File Menüsü Yeni bir Pascal dosyası açar. Oluşturulmuş bir Pascal dosyasını

Pascal programlama dilinde tanımlı olamayan fakat programcı tarafından tanımlanıp kullanılan veri tipleri vardır. Bu veri tipleri tip tanımlama bölümünde tanımlanırlar. Program içerisinde kullanım için tip tanımlama bölümünde tanımlanan özel isim değişken tanımlama bölümünde değişken tipi gibi kullanılır.

Örnek  olarak ;

Type

Max = 1..100;

Var

notlar : Max;

Şeklinde Max isminde özel bir veri tipi tanımlamış ve  var bloğunda notlar değişkeni  Max değişkeninden faydalanılarak tanımlanmıştır.

Özel veri tipleri, basit veri tiplerinden daha karmaşık şekilde oluşturulabilir.

Bu veri tipleri;

1-Diziler

2-Küme veri tipi

3-Sıralı veri tipi

4-Sınırlı veri tipi

5-Kayıt veri tipi

- Dizi Veri Tipleri

1-DİZİLER

Dizi, çok  sayıda aynı veri tipinin tek isimle tanımlanması ve kullanılmasıdır. Tek boyutlu veya çok boyutlu olarak tanımlanabilirler.

Yukarıdaki yazılım tek boyutlu diziler için kullanılır. İki boyutlu Dizi tanımlamak için;

yazılım bicimi kullanılır. Çok boyutlu dizi tanımlada;

Diziler için daha detaylı açıklayıcı bilgiler ve örnek programlar ileriki konularda verilecektir.

- Küme Veri Tipleri

2- KÜME VERİ TİPİ

Küme, birbiriyle ilişkili elemanlar topluluğudur. Pascal’da ise küme ayni tipdeki elemanlardan oluşur. Bu elemanlar sayısal veya karakter olabilir. Real sayılar küme elemanlarını oluşturamaz.

Küme veri tipi kümeyi oluşturan elemanların arasına virgül konularak tanımlanırlar. Küme elemanları dizisel değerlerden oluşuyorsa en küçük ve en büyük değerler arasına yan yana iki nokta konularak tanımlanırlar.

Örnek olarak alfabenin küçük harflerinden oluşan bir kümeyi tanımlamak için

Type

Kharfler = set of  ‘a’..’z’;

Program içinde kullanmak için değişken tanımlama bloğunda

Harf : Kharfler;

şeklinde tanımlanır.

Aynı şekilde eğer kümeyi var bloğunda tanımlamak istersek;

Var

Harf : set of  ‘a’..’z’;        tanımlaması kullanılabilir.

- Sıralı Veri Tipleri

- Sınırlı Veri Tipleri

- Kayıt Veri Tipleri

- Değişken Kayıt Tipi

5.2. DEĞİŞKEN KAYIT TİPLERİ

Kayıt tipi verilerin tanımlanmasında case yapısından yararlanılarak altalanların sayı ve tiplerinin   değişebildiği kayıt yapısı vardır.

Case yapısı kullanımına uygun olarak etiketker  verilebilir

Benzer Yazılar:

Pascal – İndeksli Değişkenler

- Dizilere Giriş DİZİLER Bir dizi, aynı tipteki elemanların yanyana sıralanışı ile

Pascal – Veri Yapıları

- Listeler Bir veri yapısı olan listeler aynı tür veri tiplerinin ard

Pascal – Pascal’ın Dil Yapısı

- Pascal Programının Yapısı Program üç ana bölümden oluşur. 1. Program İsmi

Quick Basic – Bölüm 6

Quick-Basic Kursu Bölüm 6: Diziler Dizilere neden ihtiyaç duyulur? Çünkü binlerce değişkeni

Pascal Programlama – Giriş

- Program Geliştirme BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME Program Geliştirme, belli bir işi yapan

UNIT PROGRAMLAR

Pascalda, diğer programların kullanabileceği pascal programlarına unit programlar denilmektedir. Bu programlar derlendikten sonra Turbo Pascal tarafından .TPU (Windows 'ta .TPW, korumalı modda .TPP) uzantısını alırlar. Unitler birer bağımsız programdırlar, ancak kendi başlarına çalıştırılamazlar. Kendilerini çalıştıran bir ana program vasıtasıyla çalışabilirler. Unitler, bir program hacminin 64 KB sınırını aşması veya birden fazla program tarafından kullanılabilecek alt programları tekrar yazmamak için oluşturulurlar.

unit unitadi;

interface

procedure altprogadi1(...);

procedure altprogadi2(...);

function function1(....):...;

function function2(....):...;

var

....

type

....

const

implementation

procedure altprogadi1(...);begin {işlemler} end;

procedure altprogadi2(...);begin {işlemler} end;

function function1(....):...;begin  {işlemler} end;

function function2(....):...;begin  {işlemler} end;

end.

- Unit Kullanmanın Faydaları

Ana program ile unitler arasındaki önemli farklılıklardan biri de unitlerde, mutlaka UNIT komutu ile başlayan ve unitin adını belirten bir unit başlığı kullanılması zorunludur. Unit adı sekiz karakteri geçemez ve burada verilecek unit adı, programın diske kaydedilirken kullanılan ad ile aynı olmalıdır. Bir unit programın ana program tarafından kullanılabilmesi için ana programda USES komutuyla birlikte unit adının yazılması gereklidir.

UNIT  KULLANMANIN  FAYDALARI

Ø Unitler  önceden  derlendiğinden  program  içerisinde  kullanıldığında  yeniden  derlenmesi  gerekmez.

Ø Unit  kullanarak  yazılan  programlar  daha  kısa  ve  basit  olur.

Ø Unitler  daha  önceden  derlenmiş  procedure  ve  functionlardan  oluştuğu  için  ana  programdaki  hataları  ayıklamak  kolay  olur.

Ø Kendinize  ait  özel  programlar  oluşturarak  ileriki  programlarda  bunlar  kullanılabilir.

Ø Uzun  programlar  programı  hazırlayacak  olan  programcı  grubunda  paylaştırılarak  programın  daha  kısa  sürede  bitmesi  sağlanabilir.

Ø Unitlerin  kullanıldığı  diğer  bir  yer  ise  birden  fazla  programda  kullanılan  ve  sürekli  olarak  bütün  değerlerini  muhafaza  eden  değişken, sabit  ve  tipleri  tanımlamada  kullanılırlar.

Bir unit, interface ve implementation olmak üzere iki bölümden oluşur.Interface bölümünde, bu uniti kullanan program tarafından kullanılacak olan değişken, sabit, procedure ve function alt programlar yazılır. Ayrıca bu bölümde, bu unit programın kullanacağı hazır unitler ve kullanıcı unitleri de USES komutu ile tanıtılır.Implementation bölümünde ise geçerli unit içinde bulunan ancak ana program tarafından kullanılmayan alt programlar yazılır. Burada değişken, sabit ve tip  tanımlamaları da yapılabilir. Burada yapılan tanımlamalar sadece unit içerisinde geçerlidir.

Benzer Yazılar:

Pascal – Alt Programlar

- Procedure Alt Programlar Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

Pascal – Menüler

- File Menüsü Yeni bir Pascal dosyası açar. Oluşturulmuş bir Pascal dosyasını

Pascal – Döngü Deyimleri

- For Döngüsü Bu bölümde program içerisinde belirli blokların herhangi bir şarta

Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek için yazılırlar.Bilgisayar dillerinin tamamında bulunan alt program yapısı PASCAL Programlama dilinde PROCEDURE ve FUNCTION türü alt programlar olmak üzere iki ayrı türdedir.

Procedure Alt Programlar

Bir pascal programında Procedure alt programlara erişim ve procedure alt programın program içindeki yeri aşağıdaki genel gösterim şeklinde verilmiştir.

program ad_;

procedure altprogram1;

begin

işlem blokları; end;

procedure altprogram2;

begin

işlem blokları; end;

begin (* ana program*)

işlemler;

altprogram1;

altprogram2;

işlemler;

altprogram1 ;

end.

- Function Alt Programlar

Örnek 4:Elemanları sıra ile 1-100 arasında olan dizi değer aldıkça altprograma değer transfer etmekte ve alt programda bu dizinin değerleri random komutu ile rastgele sayılardan oluşan yeni bir diziye aktarılmakta ve ana programa geri dönmektedir.

uses crt;

type dizitipi=array[1..100] of integer;

var

dizgi:dizitipi;k:word;

yenidizi1,yenidizi:dizitipi;

procedure ornekleme(pardizi:dizitipi;var yenidizi:dizitipi);

begin

yenidizi[k]:=random(pardizi[k]);end;

begin

for k:=1 to 100 do begin

dizgi[k]:=k;ornekleme(dizgi,yenidizi1);

writeln(dizgi[k],' ',yenidizi1[k]);end;

while not keypressed do;end. Programın Çıktısı

Function Alt Programları

Pascal’da altprogramlar başlığı altındaki yapısal modüllerden bir diğeri de fonksiyonlardır (function). Function ve Procedure arasındaki farkı anlayabilmek için procedure ve function olarak ayrı ayrı yazılmış bir uygulama üzerinde duralım.

PROCEDURE Toplam(X,Y:integer; var Z:integer);

begin

Z:=X+Y;

end; örneğin açıklaması ileriki sayfada verilmiştir.

- Özyinelemeli Alt Programlar

Özyinelemeli Altprogramlar: Kendi kendini çağıran altprogramlara özyinelemeli altprogramlar denir. Çözümü güç olan bazı problemler özyinelemeli altprogramlar kullanılarak daha kolay çözülebilir.

Örnek 8:

uses crt;

var

n:integer;

function f(k:integer):real;

begin

if k=0 then

f:=1  else

f:=k*f (k-1); writeln(k);end;

begin

readln(n);writeln(f(n));end. Programın Çıktısı

1'den 5' kadar tamsayıların toplamını bulan özyinelemeli fonksiyonun yazılması.
Toplam5=5 + Toplam4
Toplam4=4 + Toplam3
Toplam3=3 + Toplam2
Toplam2=2 + Toplam1
Toplam1=1
Yukarıda görüldüğü gibi Toplam5!i bulmak için Toplam4'ü, Toplam4'ü bulabilmek için Toplam3'ü,... bulmamız gerekmektedir. Yukarıdaki ifadeleri if deyimi kullanarak aşağıdaki şekilde yazabiliriz:
if N=1 then Toplam:=1
else Toplam:= N + Toplam(N-1)

Benzer Yazılar:

Pascal – Unitler

- Unit Programlar UNIT PROGRAMLAR Pascalda, diğer programların kullanabileceği pascal programlarına unit

Pascal – İndeksli Değişkenler

- Dizilere Giriş DİZİLER Bir dizi, aynı tipteki elemanların yanyana sıralanışı ile

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

Pascal – Standart Fonksiyonlar

- Lenght Komutu LENGTH : Verilen  string  ifadedeki  karakter  sayısını  verir. Sonucu 

LENGTH : Verilen  string  ifadedeki  karakter  sayısını  verir. Sonucu  byte  tipinde  bir  fonksiyondur.

Örnek 1:

uses  crt;

const

a=‘ankara’;

begin clrscr;

writeln(a,’    ’,length(a),’   karakterlidir.’);

readln;

end. Programın Çıktısı

Örnek 2: Verilen  bir  mesajın  kaç  karakterden  oluştuğunu  bulan  program.

uses  crt;

var

m : strıng;x : byte;

begin   clrscr;

write(‘mesaj  giriniz :’); readln(m);

x:=length(m);

writeln(x, ‘karakterlidir’);

readln;

end. Programın Çıktısı

X:=Length(M)  ifadesi  yerine  X:=Ord(M[0])  ifadesi  kullanılabilir.

- Copy Komutu

COPY : Verilen  string  ifadenin  belirtilen  pozisyonundan  itibaren  istenilen  sayıda  karakter  almak  için kullanılır. Sonucu  string  tipte  bir  fonksiyondur.

Örnek 3:

uses crt;

begin

writeln(copy(‘turbo  pascal’,1,5));

writeln(copy(‘turbo  pascal’,7,6));

writeln(copy(‘turbo  pascal’,7,3));

readln;

end. Programın Çıktısı

Örnek 4:

uses  crt;

var

mesaj : string;

i: byte;

begin  clrscr;

write(‘mesaj :’); readln(mesaj);clrscr;

for i:=1  to  length(mesaj)  do

writeln(copy(mesaj , 1 , i ));

readln;

end. Proramın Çıktısı

- Insert ve Delete Komutları

INSERT : Bir  string  ifade  içerisine  başka  bir  karakter  grubunu  eklemek  için  kullanılır.

Burada  ilk  parametre  hem  sabit  hem de  değişken  olabilir. İkinci  parametre  ise  mutlaka  değişken  olmalıdır.

Örnek 5:

uses crt;

var

s: string;

begin

s:=‘Yeşil Güzeldir’;

insert(‘Giresun ’,s,6);

writeln(s); readln;

end. Programın Çıktısı

DELETE : Bir  string  değişken  içerisinden, belirtilen  pozisyondan  itibaren  istenilen  sayıda  karakter  silmek  için  kullanılır.

Örnek 6:

uses crt;

var

s : string;

begin

s:=‘Mehmet Muhammet Tacettin’;

delete(s,8,9);writeln(s);

end. Programın Çıktısı

- Dec ve Inc Komutları

DEC : Verilen  sayısal  değişkenin  değerini  istenilen  sayıda  azaltmak  için  kullanılır.

Burada  belirtilen  sayısal  değişken  tamsayı  tipte  bir  değişken  olmalıdır.

Örnek 10: uses  crt;

var

i:integer;

begin   clrscr;

i:=200;repeat,

write(i:4); dec(i,2);

until  i < 50;

readln; end. Programın Çıktısı

INC : Verilen  sayısal  değişkenin  değerini  istenilen  sayıda  arttırmak  için kullanılır.

Burada  belirtilen  sayısal  değişken  tamsayı  tipte  bir  değişken  olmalıdır.

Örnek 11: uses  crt;

var

i:integer;

begin  clrscr;

i:=1;repeat

write(i:4); inc(i,2);

until  i > 100;

readln; end. Programın Çıktısı

- Sqr ve Sqrt Komutları

SQR : Verilen  sayısal  ifadenin  karesini  alır. Sayının  karesini  almak  için  sayı  kendisi  ile  çarpılabilir. Sonucu  verilen  sayısal  ifadenin  tipi  ile  aynıdır.

Örnek 12:

uses  crt;

var

x:longint;

y : real;

begin x:=4; y:=9;

writeln(sqr(x));

writeln(sqr(y)); end. Programın Çıktısı

SQRT : Verilen  sayısal  ifadenin  karekökünü  alır. Sonucu  real  tipinde  bir  bilgidir.

Örnek 13:

uses  crt;

var

x:longint;

y : real;

begin

x:=81; y:=169;

writeln(sqrt(x) : 0 : 4);

writeln(sqrt(y) : 0 : 4);  end. Programın Çıktısı

Benzer Yazılar:

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Pascal – İndeksli Değişkenler

- Dizilere Giriş DİZİLER Bir dizi, aynı tipteki elemanların yanyana sıralanışı ile

Pascal – Alt Programlar

- Procedure Alt Programlar Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

DİZİLER

Bir dizi, aynı tipteki elemanların yanyana sıralanışı ile elde edilen bir bilgi kümesidir. Örneğin 10 bileşenli bir vektör için 10 basit tip değişken kullanılması gerekirken, 10x10 boyutlarındaki matris için 100 basit tip değişken kullanılması gerekmektedir. Bizim için gerekli olan, aynı tipte elemanlardan oluşan bir veri kümesini tek bir değişken ismi kullanarak , küme içindeki yeri ile erişilmesini sağlayacak veri yapısıdır. Diziler, kullanım amacına göre tek veya çok boyutlu olabilir. PASCAL programlama dilinde diziler, TYPE, VAR veya CONST tanım bloklarından birinde tanıtılır.

Dizilerin Tanıtılması

Bir dizinin tanımı değişik şekillerde yapılabilmektedir. Bunlar aşağıda kısaca özetlenmiştir.

1.Dizilerin Type Bloğunda Tanıtılması :Dizilerin type bloğunda tanıtılması işleminde örneğin; Tek boyutlu ve 30 elemanlı Endüstri Mühendisliği 1. Sınıf öğrencilerinin numaralarının programa tanıtımı:

TYPE Numara=ARRAY [1..30] of string[10];

VAR ogr:NUMARA;

şeklinde yapılabilir.Örneğe dikkat edilirse NUMARA adı verilen bir dizi TYPE tanım bloğunda tanıtılmış VAR tanım bloğunda ise bu dizinin OGR adı altında değişken tipte olduğu belirtilmiştir. Aynı şekilde tek boyutlu ve 30 elemanlı Endüstri Mühendisliği 1. Sınıf öğrencilerinin isimlerin programa tanıtımı ise:

TYPE Isimler=ARRAY [1..30] of String[25];

VAR OgrIsim:Isimler; şeklindedir.

- Tek Boyutlu Diziler

Tek Boyutlu Diziler

Tek boyutlu diziler aşağıda görülen genel formda ifade edilebilirler. Değişken = ARRAY [Başlangıç değeri..Bitiş Değeri] OF tip tanımı

Örnek 2: Aşağıda verilen program tek boyutlu bir dizinin elamanlarını sondan başa doğru tersine çevirmektedir.

uses crt;

type

range=1..10;

dizi=array[range] of integer;

var

vektor,tersvektor:dizi;

i:integer;

begin

for i:=1 to 10 do begin

write('vektorun ',i,'. elemanını giriniz =');readln(vektor[i]);end;

for i:=1 to 10 do

tersvektor[10-i+1]:=vektor[i];

{veya for i:=10 downto 1 do

tersvektor[i]:=vektor[10-i+1]; }

for i:=1 to 10 do

writeln(tersvektor[i]);

end. Programın Çıktısı

- Çok Boyutlu Diziler

Örnek 6:

uses crt;

var

i, j, n: integer;

sirali, yer, dizi: array [1..10] of integer;

begin

write('dizinin eleman sayısını giriniz... : ');readln(n);

for i := 1 to n do     begin

write('dizinin ', i, '. elemanını giriniz ');

readln(dizi[i]);   end;

for i := 1 to n do yer[i]:=1;

for i := 1 to n-1 do

for j:= i+1 to n do

if dizi[i] > dizi[j] then

yer[i]:=yer[i]+1 else yer[j]:= yer[j]+1;

for i:= 1 to n do sirali[yer[i]]:=dizi[i];

write('sıralı diziniz...: ');

for i:= 1 to n do write(sirali[i]:6); readln;

end. Programın Çıktısı

Çok Boyutlu Diziler

İndisli değişkenler iki boyutlu olduğunda boyut durumu, köşeli parantez içinde eleman tanımları arasında virgül verilerek belirtilir.Örneğin;İki boyutlu ve 32 elemanlı B adı verilen indisli değişkenin programa tanıtımı;

Type DIZI:ARRAY[1..4,1..8] of Real;

Var B:DIZI; şeklinde yapılabilmektedir.

Benzer Yazılar:

Pascal – Özel Veri Tipleri

- Veri Tipleri Pascal programlama dilinde tanımlı olamayan fakat programcı tarafından tanımlanıp

Quick Basic – Bölüm 6

Quick-Basic Kursu Bölüm 6: Diziler Dizilere neden ihtiyaç duyulur? Çünkü binlerce değişkeni

Pascal – Alt Programlar

- Procedure Alt Programlar Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek

Pascal – Standart Fonksiyonlar

- Lenght Komutu LENGTH : Verilen  string  ifadedeki  karakter  sayısını  verir. Sonucu 

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Bu bölümde program içerisinde belirli blokların herhangi bir şarta bağlı olarak veya şarttan bağımsız bir şekilde ardışık olarak çalıştırılması için kullanılan deyimler üzerinde durulacaktır. Bu tekrarlama deyimleri FOR-DO, REPEAT-UNTIL, WHILE-DO şeklindedir.

For-Do Döngü Deyimi : For deyimi, bir program parçasının herhangi bir boolean şartına bağlı olmaksızın  belirlenen sayıda üstüste çalıştırılması için kullanılır. Döngünün çalışma prensibi aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.

For deyiminin genel kullanım şekilleri ileriki sayfada verilmiştir.

- İç İçe Döngüler

İçiçe Döngüler : Bir döngü içinde başka bir döngü kullanarak içiçe döngüler oluşturulabilir.

For dis:=1 to 3 Do
For iç:=1 to 2 Do
writeln(dis:3,ic:3);

Ekran çıktısı
1    1
1    2
2    1
2    2
3    1
3    2

Ekran çıktısında görüldüğü gibi; dis 1 iken ic 1'den 2'ye kadar değişmekte daha sonra dis artmakta ve ic yine 1'den 2'ye kadar artmaktadır. dis=3 değeri için içteki döngü tamamlandığında dıştaki döngüdende çıkılmaktadır.

Örnek 5:

uses crt;

var
saat, dakika, saniye:integer;
begin
for saat:=0 to 23 do                {saat ifadesi}
for dakika:=0 to 59 do         {dakika ifadesi}
for saniye:=0 to 59 do      {saniye ifadesi}
writeln(saat:2,':',dakika:2,':',saniye:2);
end.

Programın Çıktısı

- Repeat - Until Döngüsü

Repeat-Until Döngü Deyimi :

Bir program bloğunun belli bir şart sağlanıncaya kadar üst üste çalıştırılmasını sağlayan REPEAT deyiminin genel formu aşağıdaki şekildedir.

Repeat

.

Program Satırları

.

Until (Boolean  Şartı)

Burada repeat, tekrar etme anlamında olup, tekrar etme işi UNTIL deyimindeki boolean ifadesi sağlanıncaya kadar devam eder.

- While - Do Döngüsü

While-Do Döngü Deyimi :

Bir program bloğunun belli bir şart sağlandığı sürece üst üste icrasını sağlayan WHILE deyiminin genel yazılış şekli aşağıdadır.

While <şart cümlesi> Do BLOK

Do kelimesini takibeden blok WHILE deyimi tarafından döngüye sokulacak komut cümlelerini kapsar. WHILE ile REPEAT arasındaki fark; Repeat döngüsü şart cümlesi yanlış olduğu sürece, While döngüsü ise şart cümlesi doğru olduğu sürece devam etmesidir.

Görüldüğü gibi Koşul doğru olduğu sürece döngü ifadeleri icra edilir. Koşul yanlış olunca döngüden çıkılır.

Benzer Yazılar:

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

Quick Basic – Bölüm 5

Quick-Basic Kursu Bölüm 5: Döngüler Tekrar edilen işlemler için döngüler kullanılır. Böylece

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Pascal – Özel Veri Tipleri

- Veri Tipleri Pascal programlama dilinde tanımlı olamayan fakat programcı tarafından tanımlanıp

Pascal – Pascal’ın Dil Yapısı

- Pascal Programının Yapısı Program üç ana bölümden oluşur. 1. Program İsmi

Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE deyimlerini inceleyeceğiz. CASE ve IF deyimleri belirli bir şartın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak programın bir parçasının çalıştırılmasını sağlamak için kullanılır.

IF Deyimi : IF deyimi, bir şartın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak programın belirli parçalarının çalışmasını veya çalışmamasını sağlar. IF deyimi ;

IF şart cümlesi THEN Blok1;

şeklinde kullanılabilir. Buradaki şart cümlesi, birbirlerine mantıksal operatörler ile bağlanmış bir veya birkaç ilişkisel operasyon veya bir tek boolean ifade olabilir. Aşağıdaki örnekleri inceleyelim:

IF A=B THEN ...

IF (A=B) AND (A=C) THEN ...

IF (A+1) < (B-1) THEN ...

IF (Cev In ['E' , 'e']) THEN ...

Then sözcüğünü takiben, bloklar birden fazla komut cümlesinden oluşurlar ise, bu blokların BEGIN ve END deyimleri içine alınması zorunludur. IF deyiminin ikinci şekli yani ELSE' den sonra gelen komut veya komutlar dizisi geçerlilik kazanmışsa, ELSE' den önce gelen komut cümlesinin yada, End deyiminin sonuna ';' işareti konulmaz. Aşağıdaki örneklerden 1.si hatalı 2.si doğrudur.

- IF - Then - Else Deyimi

If Then Else Yapısı

IF degisken_1 <kosul>
degisken_2 then

begin

-----

islemler

-----

end

ELSE   begin

-----

islemler

-----

end;

Bu yapı kullanıldığında,
Degisken_1 ile Degisken_2 belirtilen koşulu karşıladıkları zaman THEN
ifadesinden sonra gelen işlemler, aksi halde ELSE ifadesinden sonra tanımlanan
işlemler yaptırılır.

IF degisken_1 <kosul>
degisken_2 then

begin islemler1;

end  else

if degisken_3 <kosul>
degisken4 then

begin islemler2;  end

else

if degisken_5 <kosul>
degisken6 then

begin islemler3; end;

- Case..Of Yapısı

Case ... Of : Bir değerin birden fazla değer ile karşılaştırmasını yapan ve bir eşitliğin bulunması halinde belli program parçalarının çalıştırılmasını sağlayan CASE deyiminin genel formu aşağıda verilmiştir.

CASE Kontrol Değişkeni OF

Etiket1 : Blok1 ;

Etiket2 : Blok2 ;

Etiketn : Blokn ;

ELSE BLOK;END;

CASE deyimi içindeki etiketler  sabit değerler olup, kontrol değişkeni ile aynı tipe sahiptir. Etiketi takip eden bloklar ise PASCAL komut cümlelerinden meydana gelir.

Örnek 6: Basılan bir tuşun hangi tuş olduğunu belirleyen program.

uses crt;

var ch:char;

begin  clrscr;

repeat

wrıteln('bir tuşa basınız...'); ch:=readkey;

if ch=#0 then begin ch:=readkey;

wrıteln('bastığınız tuşun kodu: ',ord(ch));

case ch of

#59:wrıteln('f1 tuşu');

#60:wrıteln('f2 tuşu');

#72:wrıteln('yukarı ok');

#80,#75,#77:writeln('yön tuşu');

end;

end.

Benzer Yazılar:

Pascal – Döngü Deyimleri

- For Döngüsü Bu bölümde program içerisinde belirli blokların herhangi bir şarta

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal – Alt Programlar

- Procedure Alt Programlar Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek

Pascal – Standart Fonksiyonlar

- Lenght Komutu LENGTH : Verilen  string  ifadedeki  karakter  sayısını  verir. Sonucu 

- Clrscr ve Gotoxy Komutları

Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan komutlardır. Bu komutların program içinde kullanılabilmesi için, program başlığı satırından sonra USES komutunda CRT  unit isminin yazılması gereklidir. Aksi halde, ekran komutlarıyla ilgili yazılan komutlar Pascal derleyicisi tarafından tanınmayacaktır.

Clrscr : "Clrscr" CRT üniti içinde yer alan bir alt programdır. Ekranda daha önce yazılı olan ifadeleri silerek ekranın temizlenmesi amacıyla kullanılır.

GotoXY : Kursörü ekranın istenilen sütun ve satırına taşımak için kullanılır. Kullanımı;

GotoXy(Sütun,Satır); şeklindedir. Normal bir ekran üzerinde 80 sütun ve 25 satır vardır.

Örnek 1:

uses crt;

var

j:word;

begin  clrscr;

for j:=1 to 20 do

begin

gotoxy(j,j);write('Gazi Üniversitesi');

gotoxy(50-j,j);write('Gazi Üniversitesi');

end;end.

Programın Çıktısı

- Window Komutu

Window : Ekranda pencere oluşturmak için kullanılan bir komuttur.  Kullanımı;

Window(X1,Y1, X 2,Y2);

X1 encerenin sol sütun numarası (1-80)

Y1 encerenin sol satır numarası (1-25)

X2 encerenin sağ sütun numarası (1-80)

Y2 encerenin sağ satır numarası (1-25)

Delay : Programın belirtilen süre kadar bekletilmesini sağlar. Delay (1000) komutu, programın 1 sn bekletilmesini sağlamaktadır. Bu komut sadece Turbo/Borland Pascalda kullanılabilir.

Örnek 4:

uses crt;

begin

window(20,5,60,20);

repeat

delay(5); write('G.Ü.E.S.E.F');

untıl keypressed;

end.

Programın Çıktısı

- Zemine Renk Verme

Textbackground : Ekrana yazdırılacak yazının zemin rengini ayarlamak için kullanılır. Bu komut sadece Turbo/Borland Pascalda kullanılabilir. Kullanımı; Textbackground(renk kodu);

Örnek 6:

uses crt;

begin

textcolor(green);textbackground(black);

writeln('merhaba');

textcolor(lightred+blink);textbackground(lightgray);

writeln('günaydın!');

textcolor(14); textbackground(blue);

writeln('nasılsın');

normvideo;

end.

Programın Çıktısı

Sound/Nosound : Sound, verilen frekansta ses üretmek için kullanılır. Nosound, sound ile üretilen sesi ortadan kaldırmak için kullanılır.

Örnek 7:

uses crt;

begin

sound(220);

delay(200);

nosound;

end.

Benzer Yazılar:

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Pascal – Standart Fonksiyonlar

- Lenght Komutu LENGTH : Verilen  string  ifadedeki  karakter  sayısını  verir. Sonucu 

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

Pascal Programlama – Giriş

- Program Geliştirme BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME Program Geliştirme, belli bir işi yapan

Pascal – Alt Programlar

- Procedure Alt Programlar Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek

Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile yapılan bilgi çıkışlarını düzenlemek için yazım formatları kullanılır. Yazdırılmak istenilen değerin tipine bağlı olarak iki farklı yazım formatı kullanılır.

1. Yazım Formatı (M:n) :Bu yazım formatına göre yazdırılmak istenilen M değeri n karakterlik alanda sağa dayalı olarak yazılır. M değerini oluşturan dijit veya karakterin uzunluğu n sayısından küçük ise, aradaki fark kadar sol tarafta boşluk bırakılır. M değerinin uzunluğu n sayısına eşit veya büyük ise yazdırma işlemi format belirtilmemiş gibi gerçekleştirilir.

Örnek 1:

uses crt;

const

i:integer=567;

b:boolean=true;

c:char='b';

h:string[10]='nasılsınız';

begin

writeln('123456789');writeln;

writeln(i:9);writeln(b:9);

writeln(c:9);writeln(h:9);

writeln(i:2);writeln(h:5);

end.

Programın Çıktısı

- Write - Writeln Deyimleri

Write-Writeln :

Pascal programlama dilinde yazma işlemi için WRITE ve WRITELN komutları kullanılmaktadır. Bu komutların genel kullanım yapısı şu şekildedir;

Write(A1,A2,A3,...,An)

Writeln(A1,A2,A3,...,An)

İki kullanım şekli arasındaki fark, Read ile Readln arasındaki fark gibidir.

Var

s,a,n:integer;

begin Programın çalıştırılmasıyla elde edilen sonuç; 395 olacaktır.

s:=3;a:=9;n:=5;

Write(s); Write(a); Write(n);

end.

3

Aynı değişkenleri Writeln ile yazdırdığımızda; 9

5 olur.

- Formatlı Yazdırma

Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile yapılan bilgi çıkışlarını düzenlemek için yazım formatları kullanılır. Yazdırılmak istenilen değerin tipine bağlı olarak iki farklı yazım formatı kullanılır.

1. Yazım Formatı (M:n) :Bu yazım formatına göre yazdırılmak istenilen M değeri n karakterlik alanda sağa dayalı olarak yazılır. M değerini oluşturan dijit veya karakterin uzunluğu n sayısından küçük ise, aradaki fark kadar sol tarafta boşluk bırakılır. M değerinin uzunluğu n sayısına eşit veya büyük ise yazdırma işlemi format belirtilmemiş gibi gerçekleştirilir.

Örnek 1:

uses crt;

const

i:integer=567;

b:boolean=true;

c:char='b';

h:string[10]='nasılsınız';

begin

writeln('123456789');writeln;

writeln(i:9);writeln(b:9);

writeln(c:9);writeln(h:9);

writeln(i:2);writeln(h:5);

end.

Programın Çıktısı

Benzer Yazılar:

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal – Standart Fonksiyonlar

- Lenght Komutu LENGTH : Verilen  string  ifadedeki  karakter  sayısını  verir. Sonucu 

Pascal Programlama – Giriş

- Program Geliştirme BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME Program Geliştirme, belli bir işi yapan

Pascal – Kontrol Deyimleri

- IF – Then Deyimi Kontrol komutları olarak ; IF ve CASE

Pascal – Alt Programlar

- Procedure Alt Programlar Alt programlar genellikle tekrar edilen işlemleri kolaylıkla yapabilmek

Program üç ana bölümden oluşur.

1. Program İsmi

2. Tanımlama Bloğu

3. Ana Program Bloğu

Pascalın en önemli özelliklerinde birisi de yapısal bir programlama dili olmasıdır. Bu programınızı yazarken size maksimum esneklik sağlar. Aynı zamanda yazdığınız program parçalarını problemsiz bir şekilde birleştirmenizi de sağlar.

Her pascal programının ana kodu mutlaka bir BEGIN deyimi ile başlar ve END. deyimi ile biter. (End den sonra nokta olduğuna dikkatinizi çekerim. Pascal derleyicisi için bu tüm programın bittiği yer anlamına gelir.) Eğer program içerisinde aynı blok içerisinde işlem görmesini istediğiniz kodlarınız varsa bunları bir BEGIN - END bloğu içerisine alırsınız. Fakat bu sefer END’den sonra noktalı virgül (;) kullanmalısınız.

Bir Pascal programının genel yapısı aşağıdaki gibidir.

Program (* Program başlığı. Buraya yazacaklarınızın programa bir etlisi olmaz *)        Program İsmi

Uses (* Kullanılacak harici kütüphaneleri belirler*)

- Temel Veri Tipleri

Sifre = 'Hasan'

Zil = #7;

Type (Tip): Özel tanımlı tiplerin belirtildiği bloktur.

Label (Etiket): Program Akışının değiştirileceği atlama adımlarının tanımlandığı bloktur. Yapısal programcılar tarafından az kullanılır.

Var (Değişken): Programda kullanılacak değişkenlerin tanımlandığı bloktur.

Temel Veri Tipleri

Veri tipi (data type), değişken veya sabitin tuttığu verinin tipini belirtmektedir. Programda kullanılan veriler genellikle aşağıdaki altı veri tipinden birine aittir:

· Tamsayı (integer)

· Gerçel Sayı (real)

· Karakter (character)

· Karakter dizisi (string)

· Boolean

Programda kullanılan sabitlerin bildirimi ise const kısmında yapılır. Sabit ismi ile değeri arasında '=' sembolü kullanılır. Sabitin veri tipi atanan değere bağlı olarak derleyici tarafından tespit edilir.

- Örnek Bir Proğram

Örnek Program:

- Sabit Ve Değişken Kuralları

Sabit ve Değişkenleri Tanımlarken Uyulması Gerekli Kurallar:

1. Sayı ile başlamazlar ( 1a: integer; tanımlaması yanlıştır).

2. İki sözcük arasında boşluk bırakılmaz.

3. Türkçe karakter kullanılmaz (Ç ç Ö ö Ü ü Ğ ğ İ ı Ş ş Ç ç).

4. Özel işaretler kullanılmaz ( ; : , . ' " + - * / - ? = .........)

5. Turbo Pascal'ın ayrılmış sözcüklerinden herhangi birisi değişken ya da değişken ismi olmaz.

6. Alt çizgi ( _ ) ile başlayabilir.

Sabit Tanımlamalarına Örnekler:                                  Değişken Tanımlamalarına Örnekler:

Const                                                                                 Var

Pi_Sayisi = 3.1415;                                                            Yas : shortint;
Bu_yil = 1999;                                                                     BOY : byte;
Tarih = '29/10/11999';                                                         SAYI : integer;
iSim = 'Hasan';                                                                    BuyukSayi : longint;
SOYAD = 'Vural';                                                                 Para : real;
YAS =20;                                                                              Pi : real;
Mesaj = 'Devam etmek için bir tuşa basınız... ';                  Sayac : word;
Avagadro_Sayisi = 6.02E23;                                               Nufus : single;
Cosinus_45_derece = 0.7071067;                                      sayi2 : double;
TelefonNumarasi = '3434343';                                             Yeni : byte;

- Veri Tipleri

VERİ TİPLERİ

İŞARETSİZ TAM SAYI VERİLER:

0 ile + ∞ arasında yer alan bütün tam sayıların oluşturduğu kümeye işaretsiz tam sayılar denir.

Bir sayıyı bilgisayarda ifade edebilmek için o sayının 0 ile 1’lerden oluşan  bir yapıya dönüştürülmesi gerekir. Bu işlem gerçekleştirilmeden  sayının bilgisayarın hafızasına yerleştirilmesi mümkün değildir.

Onluk Tabandaki Bir Sayının İkilik Tabanda İfade Edilmesi:

Onluk tabanda verilen bir sayıyı ikilik tabana çevirmek için sürekli ikiye bölme işlemine tabi tutmak gerekir , işlem sonuçta bir elde edilinceye kadar devam eder. Bölme işlemleri sonucunda kalan olarak elde edilen bütün değerler ; en son elde edilen kalan değerden başlanarak ilk elde edilen kalan değere doğru  sırayla yazılarak ifade edilir.

- İşaretli Tam Sayı Tipler

Seviye       Değer            *         Değerlilik       =           Sonuç

(32768 + 8192 + 4096 + 1024 + 512 + 256 + 16 + 8 + 4)    =   ( 46876 )₁₀

İŞARETLİ TAMSAYI VERİLER

- 2147438648 ile + 2147438647 arasında yer alan bütün tam sayıların oluşturduğu kümeye işaretli tam sayı veri kümesi denir. İşaretli tam sayıyı gösterebilmek için kullanılan alanlardan birisi (son bit) sayının işareti için kullanılır. Bu bitteki değer 0 ise sayının pozitif, eğer değer 1 ise sayının negatif olduğuna karar verilir.

Negatif Sayının İfade Edilmesi :

Bir sayının negatif olabilmesi için son bitine 1 yazmak bilgisayarda kullanılan mantık açısından doğru değildir. Sayıyı negatife çevirmek için 2 ’ ye tamlama yöntemi   ( 2 ‘ li Tamlayan ‘Complement’ ) kullanılır.

- Ondalık Sayılar

ONDALIKLI  ( KAYAN NOKTALI = FLOATİNG POİNT ) SAYILAR

İki gök cismi arasındaki mesafeyi ifade etmek için 168000000000000 km gibi uzaklıklar normalken atomik düzeydeki  bir uzaklığı ölçmek içinde 0.000000000832 mm gibi mesafeler normal karşılanmaktadır . Bütün bu sayıları bilgisayarda ifade etmek için ise merkezi işlem ünitesi ( CPU ) yeterince duyarlı olmalıdır . Bu durumda aritmetik işlem üniteside ( ALU ) o kadar büyük ve karışık olacaktır . 27 haneli kesirli (reel) sayıları bilgisayarda ikilik sayı sistemine iade edebilmek için yaklaşık 90 bitlik bir veri yoluna ihtiyaç vardır . Günümüz bilgisayarlarının çoğu 16 , 32 veya 64 bitlik veri yoluna sahip olduğu dikkate alınırsa genel amaçlı bir bilgisayar için 90 bitlik bir veri yolu hiç te ekonomik olmayacaktır . Bu güçlüğü yenen alternatif bir temsil metodu olan “ Floating Point” ( kayan noktalı ) kotlama tekniği geliştirilmiştir .

Reel sayının Radix ( R) formatında gösterilmesi işlemini temel alır. Bir reel sayı  f₁f₂ ...f_{m *}R^E şeklinde gösterilebilir . Burada f₁f₂ ... f_m , kesirli kısım ya da mantissa olarak adlandırılır , ^E ise üssü ifade eder ve daima tam sayıdır . Bir floating point sayısının kesirli kısmı bir reel sayının yalnızca en önemli bitlerini kapsar . Yani reel sayının tam olarak gerçek değeri değil yaklaşık değeridir. Gerçek değer ile yaklaşık değer arasındaki farka round-off  hatası denir.

- Alfa Sayısal Veriler

ALFA SAYISAL VERİLER

Alfa sayısal olarak adlandırılan veriler karakterlerden oluşan bir yapıya sahiptir. Karakter 0 ile 255 arasındaki tamsayıların her birinin temsil ettikleri ve ASCII (American Standard Code of Information Interchange ), EBCDIC ( Extended Binary Coded Decimal Interchange Code ), vb. gibi standartlaştırılmış isimlere sahip kod tablolarında karşılıklarını bulurlar. EBCDIC IBM firması tarafından geliştirilmiştir. Amerikan Standart Kodu veya kısaca ASCII kodu ise bilgisayar sistemleri arası bilgi alışverişinde uygunluğu sağlamak için kullanılan bu standart kod tablosudur.

0 ila 255 arasındaki bütün tamsayıların standart  kod tablosunda karakter olarak bir karşılığı vardır. Tamsayı olan ve bir karaktere karşılık gelen bu onluk tabandaki sayının ikilik tabandaki karşılığı ise hafızada  8 bitlik bir alana yerleştirilir.

Örnek 20 : ASCII kod tablosunda A’nın kod değeri 65'tir. A karakteri hafızaya şu şekilde yerleşir.

( 0 1 0 0 0 0 0 1 ) ₂ =  ( 65 ) ₁₀ ASCII kod tablosunda A harfine karşılık gelir

- Karmaşık Veri Tipleri

KARMAŞIK VERİ TİPLERİ

Program içinde sayısal ve alfasayısal bilgilerin karakter uzunlukları verilerek tek bir isim altında gruplandırılması ile oluşturulan tekli veya çoklu ( iç içe ) yapılardır .

1. RECORD

Birbiri ile alakalı bir bütün oluşturan kayıt topluluğuna Record adı verilmektedir. Bir Record alt alan olarak isimlendirilen birden fazla bilginin oluşturduğu bir yapıdır. Record'u oluşturan alt alanlar farklı türlerde olabilir.

Tanımlama Formatı :

Type ifadesi ile , kayıt adı ve deseni tanımlanmakta, Var ifadesinde ise işlemlerde kullanılacak kayıt adı tanımı yapılmaktadır. Programın işlem bölümünde sahalara iki şekilde bilgi aktarımı yapılır.

1. İşlem, kayıt adı ile saha isimleri arasında nokta kullanılarak gerekli aktarmalar ve erişimler doğrudan yapılır.

2. WITH ifadesi ile kayıt bloğu belirlenerek işlemler yapılır

Benzer Yazılar:

Pascal – Özel Veri Tipleri

- Veri Tipleri Pascal programlama dilinde tanımlı olamayan fakat programcı tarafından tanımlanıp

Pascal Programlama – Giriş

- Program Geliştirme BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME Program Geliştirme, belli bir işi yapan

Quick Basic – Bölüm 9

Quick-Basic Kursu Bölüm 9: Rakamlarla ilgili işlemler ABS Verilen sayının mutlak(ABSolute) değerini

Pascal – Menüler

- File Menüsü Yeni bir Pascal dosyası açar. Oluşturulmuş bir Pascal dosyasını

Pascal – Unitler

- Unit Programlar UNIT PROGRAMLAR Pascalda, diğer programların kullanabileceği pascal programlarına unit

		Yeni bir Pascal dosyası açar.
		Oluşturulmuş bir Pascal dosyasını açar.
		Editör ekranındaki dosyayı saklar.
		Editördeki dosyayı farklı isimle saklar.
		Editörde bulunan tüm dosyaları saklar.
		Aktif dizini değiştirir.
		Editördeki programı yazıcıya gönderir.
		Yazıcı ayarlarını yapar.
		Dos ortamına geçişi sağlar.
		Pascal editöründen çıkar.

- Edit Menüsü

		Yapılan son işi geri alır.
		Geri alınan işi eski haline getirir.
		Seçilen satırları keser.
		Seçilmiş olan satırları kopyalar.
		Copy veya Cut yapılmış  satırları yapıştırır.
		Seçili olan satırı siler.
		Clipboarda atılmış satırları gösterir.

- Search Menüsü

		Belirtilen metni editörde arar.
		Bir metnin yerine başka bir metin yerleştirir.
		Find komutunun bıraktığı yerden arama yapar.
		Belirtilen satır numarasına git.
		Derleme hatalarını ve yeri gösterir.
		Adresi verilen hatanın yerini bulur.
		İstenen prosedürü bulur.

- Run Menüsü

		Editördeki programı çalıştırır.
		Program satırlarını adım adım çalıştırır.Alt programları bir komut gibi algılar ve sadece sonucunu alır.
		Satır satır çalıştırır. Alt programlara da  iner.
		Kürsörün bulunduğu yere kadar çalıştır.
		Program kontrolünü durdurur.
		Program içersine gönderilecek parametreleri belirler.

- Compile Menüsü

		Aktif programı derler.
		Değişikliklerle programı ve alt programlarını derler.
		Aktif programı ona bağlı alt programlarla derler.
		Derlenecek ortamı belirler. Memory  veya  Disk olarak.
		Aktif olan programa bakılmadan istenen programı çalıştırmak için kullanılır.
		Primary file ile belirtilen dosya ismini iptal eder.
		Derlenen veya çalıştırılan program ve hafıza hakkında bilgi verir.

- Debug Menüsü

		Programın duracağı noktalar eklemek için kullanılır.
		İç içe kullanılan procedure/fonksiyonları görmek için kullanılır.
		Yazmaç değerlerinin görüntülenmesini sağlar.
		Program içersindeki değişkenlerin aldığı değerleri görüntüler.
		Ekran görüntüsü bir pencere olarak verilir.
		Kullanılan ekranı görüntüler.
		Hesaplama yapmak ve değişkenleri izlemek için kullanılır.
		İzlenecek değişken ismini Watch ekranına ekler.
		Yeni durma noktaları ekler.

- Tools Menüsü

		Mesaj penceresini görüntüler.
		Mesaj penceresindeki bir sonraki elemana gidişi sağlar.
		Mesaj penceresindeki bir önceki elemana gidişi sağlar.
		Option/Tool/Modify/New Tool komutunun default değeridir.

- Options Menüsü

		Derleme işlemi ile ilgili seçeneklerin değiştirilmesi sağlar.
		Hafıza büyüklüklerini değiştirmek için kullanılır.
		Derlenen dosyaların birleştirileceği hafıza bölümünü seçeriz.
		Debug özelliklerini değiştirmek için kullanılır.
		Programların ve ilgili yardımcı programların saklanacağı  sürücüyü belirtmek için kullanılır.
		Bazı komutların listesi bulunur.
		Alt menüleri için tıklayın.....
		Yapılan değişikliklerin bulunduğu dosyayı aktifleştirir.
		Yapılan değişikliklerle aktif olan dosyada saklamak için kullanılır
		Özellikleri farlı olan dosyayı saklar.

- Window Menüsü

		Seçilen dosyaları farklı pencerelerde görüntüler.
		Ekrandaki görüntülerin kademeli gelmesini sağlar.
		Ekrandaki bütün görüntüleri kapatır.
		Görüntünün yenilenmesini sağlar.
		Aktif pencerenin yerini ve büyüklüğünü ayarlar.
		Görüntünün ekranı kaplamasını sağlar.
		Bir sonraki dosyaya geçişi sağlar.
		Bir önceki sayfaya geçişi sağlar.
		Cascade ve Tile ile açılan pencereleri kapatır.
		Üzerinde çalışılan dosyaların listelerini verir.

- Help Menüsü

		İstenen bölüm ile ilgili yardım sunar.
		Pascalda kullanılan herşeyi alfabetik sıraya göre getirir.
		İmlecin üzerinde bulunduğu kelimeyle ilgili yardım sunar.
		Önceki yardımları geriye doğru ekrana getirir.
		Pascalın Online Help'ini ekrana getirir.
		Help dosyalarını seçmek için kullanılır.
		Compiler Directives'ler hakkında yardım sunar.
		Ayrılmış kelimeler hakkında bilgi verir.
		Standar unitler hakkında bilgi sunar.
		Pascal dilini oluşturan elemanlar hakkında bilgi sunar.
		Hata mesajları ile ilgili bilgi sunar.
		Pascalın versiyonu ve yazan firmanın adını verir.
		Yardımla ilgili püf noktalar......

Benzer Yazılar:

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal Programlama – Giriş

- Program Geliştirme BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME Program Geliştirme, belli bir işi yapan

Pascal – Pascal’ın Dil Yapısı

- Pascal Programının Yapısı Program üç ana bölümden oluşur. 1. Program İsmi

Pascal – Döngü Deyimleri

- For Döngüsü Bu bölümde program içerisinde belirli blokların herhangi bir şarta

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME

Program Geliştirme, belli bir işi yapan bilgisayar  programının üretilmesidir. Program üretilmesi daha önce hazırlanan verilerin belirli komutlar sayesinde bilgisayara verilerek istenilen sonuçların alınmasıdır.Program geliştirme, yapılacak programın tasarımını, bir bilgisayar dili ile kodlanması ve bakımını kapsar.

Problem çözümlerinde izlenecek adımların hazırlanmasına algoritma denir. Bir problemin birden fazla çözüm yolu(algoritması) olabilir. Problemin çözümüne en uygun algoritma seçilir. En uygun algoritmanın seçilebilmesi için konunun iyi bilinmesi gerekmektedir.

Karışık problemler parçalara bölünerek her birinin çözümü ayrı ayrı yapılır. Problem, algoritması hazırlandıktan sonra seçilen programlama dili kuralları ile kodlanarak programa dönüştürülür.

Bilgisayar programı hazırlamada izlenecek adımlar:

1-Problemin analizi ve Programın algoritmasının hazırlanması

2-Gerekirse algoritmanın akış diyagramlarının hazırlanması

3-Algoritmanın programlama dilinde kodlanması

4-Hatalardan ayıklama ve programın çalıştırılması

5-Amaç programa dönüştürülmesi belgeleme ve sonuçların alınması

- Program Hazırlama

PROGRAM HAZIRLAMA VE BASAMAKLARI

Program, belirli bir işi bilgisayara yaptırabilmek için bir araya getirilmiş komutlar topluluğudur. Diğer deyişle program, bilgilerin işlenmesini ve istenilen sonuçların üretilmesini sağlar.

Bilgisayarın en önemli özelliklerinden birisi programlanabilir olmasıdır. Programlama, bir işi yapmak için gerekli işlemlerin mantıksal sırasının belirtilmesidir. Bilgisayar programlama ise, ihtiyaç duyulan problemin çözüm yönteminin bir dizi mantıksal komutlarla ve uygun bir programlama diliyle kodlanması ile gerçekleşir. Oluşturulan program, üretilen bilginin nerede olduğunu, kullanılacak mantığı , sonuca ulaşma esnasında yapılacak hesaplamaları ve sonuçların dış dünyaya verilme biçimini içermelidir.

Problemin Analizi ve Algoritma

Bu aşamada öncelikle problemin bilgisayarla çözüm yöntemleri tespit edilip, çözüm için en iyi yöntem belirlenir. Daha sonra işlenecek veriler, bilgilerin mevcut biçimi, çıktıların elde edilmesi için bilgilerin nasıl işlenmesi gerektiği ve ihtiyaç duyulan çıktı biçimlerine karar verilir ve algoritması hazırlanır. Algoritma ; eldeki verilerden istenilene ulaşma yöntemi diğer deyişle problemin çözümü için izlenecek yolun tanımıdır.

- Algoritma Geliştirme

ALGORİTMA GELİŞTİRME

Bir programın analizi sırasında, programın daha rahat yazılmasını sağlamak için yapılacak işlemlerin sıra ile yazılmasına algoritma denir.

Programı yapılacak bir problemin değişik çözüm yolları olabilir. Bu problemin algoritması hazırlanırken en kısa ve en az karmaşık olanı seçilmelidir.  Algoritma yazılımında uyulacak kurallar genel olarak;

§ Problemin çözümünü baştan sona doğru  ve tam olarak anlatmalıdır.

§ Anlatım kısa ve açık formüller halinde yazılmalıdır.

§ Problemin sonucu belirgin ve benzer problemler için geçerli olmalıdır.

Algoritma normal cümlelerle madde madde (satır numarası) yazılır.  Bu maddelerde algoritmayı belirgin hale getiren (anlaşılmasını kolaylaştıran) bazı kelimeler kullanılır.

Bunlar;

OKU: Veri girmek için kullanılır.

YAZ : Verilerin yazdırılması için kullanılır.

GİT : İstenilen satıra dallanmak için kullanılır.

EĞER < Şart > İSE: Verilen şarta göre  işlem yapmak için kullanılır.

- Akış Diyagramı

Örnek 3 : Girilen üç sayı arasından en büyük sayıyı bulan ve en büyük sayıyı yazdıran algoritma.

Değişkenler; Sayı1: Birinci sayı

Sayı2: İkinci sayı

Sayı3: Üçüncü sayı

EB       : En büyük sayı

5          BAŞLA

10        OKU sayı1,sayı2,sayı3

20        EB=sayı1

30        EĞER sayı2>EB İSE EB=sayı2

40        EĞER sayı3>EB İSE EB=sayı3

50        YAZ EB

60        DUR

AKIŞ DİYAGRAMLARI

Akış Diyagramları, bir probleme ait algoritmanın şemalarla (diyagramlarla) gösterilmesidir. Akış Diyagramları üzerinde veriler için yapılacak işlemler, daha iyi gösterilir ve kontroller daha iyi ifade edilir.

Akış diyagramları (Flowchart) programdaki düşünceler akışını gösterir. İş akış şemalarının gösterimi ile ilgili standart semboller vardır. Bu semboller ve anlamları aşağıda açıklanmıştır.

- Örnek Uygulamalar

Örnek 5 : Bir öğrencinin ismi, vize notu ve final notu girilerek başarı notunu hesaplayıp öğrencinin ismini ve başarı notunu yazdıran algoritma ve akış diyagramı aşağıdaki gibi yazılabilir.Bu örnek problem, aşağıda programlama dilleri kısmında tekrar ele alınarak, anlatılan programlama dillerine göre kodlanması ayrı ayrı yapılacaktır.

- Programlama Dilleri

PROGRAMLAMA DİLLERİ

Bilgisayar üzerinde amaca uygun yazılım geliştirme programlama dilleri kullanılarak yapılır.

Programlama dillerini yapılarına göre alt düzey, üst düzey ve Nesneye dayalı diller olmak üzere üç gruba ayrılır. Alt seviyeli dillere Makine dili, Assembly dili Üst seviyeli dillere, Basic, Fortran, Cobol, Pascal  , PL/1, C ve Nesneye dayalı dillere, C++ örnek olarak verilebilir.

Bilgisayar teknolojisi alanındaki gelişmelere paralel olarak programlama dilerinin yeni versiyonlarının tasarlanması ile birlikte aynı mantığa göre çalışan fakat kullanımı daha kolay olan Windows ortamlarını kullanan görsel diller geliştirilmektedir. Son yıllarda popüler bir şekilde kullanılan görsel dillere Visual C, Delphi ve Visual Basic v.s. örnek olarak verilebilir.

Benzer Yazılar:

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Pascal – Pascal’ın Dil Yapısı

- Pascal Programının Yapısı Program üç ana bölümden oluşur. 1. Program İsmi

Pascal – Ekran Komutları

- Clrscr ve Gotoxy Komutları Ekran komutları ekrandaki görüntü tasarımı için kullanılan

Pascal – Özel Veri Tipleri

- Veri Tipleri Pascal programlama dilinde tanımlı olamayan fakat programcı tarafından tanımlanıp

Pascal – Menüler

- File Menüsü Yeni bir Pascal dosyası açar. Oluşturulmuş bir Pascal dosyasını

Qbasic de görüğümüz neredeyse sadece programlama mantığı idi. Pascalda da farklı bişey görmüyoruz eğitim olarak çerez yani, çocuk oyuncağı, ama istenilirse güzel şeyler çıkabileceği yanlısıyım. Sanki makinaya daha iyi hükmediyormuşuz etkisi yarattı bende. pHp den alışık olduğum yazım hataları yapsamda öğrenilebilirliği kolay bir dil.

Pascal için kendi hazırladığım bir not yok ne yazıkki. O yüzden gaziden bir hocamızın hazırlamış olduğu sizlerle paylaşıcağım kendi blogumda. Notların düzenli ve orjinal haline buradan ulaşabilirsiniz.

Qbasic de de olduğu gibi temelden başlayıp işin içine gireceğiz..

Benzer Yazılar:

Pascal – Giriş – Çıkış Komutları

- Read – Readln Deyimleri Yazım İçin Format Belirleme :Writeln deyimi ile

Pascal Programlama – Giriş

- Program Geliştirme BİLGİSAYARDA PROGRAM GELİŞTİRME Program Geliştirme, belli bir işi yapan

Quick Basic – Giriş

Quick-Basic Kursu İçindekiler Bölüm 1 : Quick Basic’e giriş Bölüm 2 :

SanaAsigim.Com

2005 de web programlamaya girişmeme sebep olan Sana Aşığım projesi idi. Sanaasigim

Sıkıntılar Geçiyor Mu ?

Uzun zamandır hayatımda hep bir olumsuzluklar sürüp gidiyordu. Bu olumsuzlukların içerisinde, google’ın